Babianka

28-03-2011
Babianka

Nawiązując do tekstu Babiona napisanego przez Pana Zbigniewa Grabowskiego, który ukazał się na łamach Wapno.info w dniu 24-02-2010, chciałbym przytoczyć kilka dziewiętnastowiecznych wzmianek o tym wzgórzu. Ukazały się one na łamach różnych pism w latach 60 – tych i 70 – tych, na marginesie rozważań archeologicznych o Czeszewie i Dobieszewku. Pierwsza pochodzi z artykułu O starożytnych mieszkalnych budowlach na palach wznoszonych wśród jezior i na rzekach, Józefa Łepkowskiego, archeologa, profesora Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, zamieszczonego na łamach Czasu w 1865 roku. Pisze on: … nad owemi Kujawkami panuje obrosła lasem góra Babionka, nazwą i tradycjami z nią złączonemi, do pogańskiego należąca świata. Po raz kolejny wspomina o stołężyńskim wzgórzu Karol Libelt w artykule Mieszkania nawodne przedhistoryczne, zamieszczonym w 1871 roku w Tygodniku Wielkopolskim. Wywód Libelta jest nieco dłuższy:

Na polach Czeszewskich odnaleziono granice zwane opola, o których pierwszy pisał profesor Wrocławski. Były to granice gmin stowarzyszonych do jednego okręgu, mającego wspólne obchody religijne i społeczne. Granice te ciągły się po wyniesionych i nasypywanych miejscach, a tworzyły je dwa rzędy kamieni prostopadłe w głąb ziemi zastosowanych. Rzędy szły w odległości pięciu kroków od siebie. Szczytów kamieni nie widać, ale wielokroć pług o nie zawadzał. Opole (tu granice – J. L.) ciągło się przez pola i lasy i otaczało zwykle górę, będącą zapewne punktem zebrania mieszkańców całego opola. W Czeszewie jest taką górą Babionka, tuż za Kujawkami, do której lud wiejski przywiązuje różne podania o duchach, widziadłach i t. d.

Uzupełnieniem powyższej informacji jest denuncjacja Aleksandra hrabiego Przeździeckiego, zamieszczona na łamach Biblioteki Warszawskiej w 1871 roku. Zamieścił on tam relację ze swojego uczestnictwa w Międzynarodowym Kongresie Antropologii i Archeologii przedhistorycznej w Bolonii, oraz zamieścił teksty wygłoszonych przez siebie referatów. Jeden z nich zatytułowany Żalnik Dobieszewski i okazy z epoki bronzu, znalezione w krajach dawnej Polski, zaczyna się od słów:

O tysiąc kroków od jeziora Czeszewskiego wznosi się lasem zarosłe wzgórze zwane Babionka. Okalają je dwa rzędy wbitych w ziemię kamieni, o dziesięć stóp równoległe od siebie idące, a rozchodzące się u spodu dla oznaczenia granic gmin, z których składało się opole, dziś okręg.

Opisując Babiankę, wspomniani autorzy, umiejscawiają to wzgórze w Czeszewie, ewentualnie w Kujawkach. Jest to proste do wyjaśnienia ponieważ Czeszewo, jako posiadłość Karola Libelta, później jego syna Pantaleona, było bazą i punktem odniesienia dla tych badaczy. Łepkowski, będąc zięciem Libelta, często przebywał w Czeszewie. Podobnie Przeździecki odwiedził te rejony na zaproszenie słynnego filozofa. Na koniec warto przytoczyć słowa Karola Libelta o Wapnie, zamieszczone we wspomnianym wyżej artykule: O pół mili od Czeszewa leży Wapno, głośne z obfitych kopalni gipsu. A nigdzie kamienie wapiennych nie znajdziesz, widać, że nieumiejętny założyciel tej miejscowości, biorąc gips za wapno, nazwał ją Wapnem. Wyjątkowe to tylko w tej okolicy kopalnie. Widać że obszerna skała gipsowa w tem miejscu właśnie aż do ziemi wypartą została.

Mam nadzieję, że powyższe wzmianki okażą się przydatne dla miłośników przeszłości Wapna i najbliższych okolic.



Jakub Linetty



Komentarze






anonim na Wapno.info

00:48 14-04-2011

Zbyszku - Panie Jakubie - pięknie dziękuję za wyjaśnienia. Pozdrawiam Ryszard Mazur


anonim na Wapno.info

23:10 13-04-2011

Babiona tudzież Babia Góra, czy tez Góra Lemańskiego, jako określenia wzgórza morenowego w Stołężynie, tak mocno przeniknęły do naszego nazewnictwa, że powoli zatracamy jego pierwotną nazwę. Muszę samokrytycznie przyznać, iż w związku z tym, iż mój artykuł o tym wzgórzu nie był pracą naukową a raczej ciekawostką, posłużyłem się nazwą potoczną, a za taką uważam Babionę. W nazewnictwie historycznym popularniejszą nazwa i być może prawidłową jest Babionka. Tą nazwą posługiwali się, między innymi Karol Libelt czy też Walentyna Deja w swoim opracowaniu o środowisku geograficznym Wapna. Nie wiem, co pisał na ten temat prof. Zygmunt Boras, którego bardzo cenię i którego miałem przyjemność poznać. Szkoda, że już niestety nie żyje. Babiona, myślę, że jednak Babionka kryje w sobie jeszcze wiele tajemnic, o których za jakiś czas zapewne Państwu opowiem. Pozdrawiam wszystkich miłośników historii Wapna i okolic. Zbigniew Grabowski


anonim na Wapno.info

17:30 13-04-2011

Prawdę mówiąc, to nie mam pojęcia jaka wersja nazwy jest prawidłowa. Odnotowuję Pana zdanie i Pana Zbigniewa Grabowskiego i myślę, że należy je uwzględnić. W związku z czym rzeczywiście najprawdopodobniej pierwotną nazwą jest Babiona. Tytuł, oraz stosowanie nazewnictwa - Babianka, w przypadku powyższego tekstu, wynika z faktu, iż w takiej formie pojawia się w cytowanych przeze mnie źródłach. Dodatkowo w formie Babianka/Babionka istnieje w literaturze dotyczącej okolic Wapna: Gmina Wapno, Gustawy Patro (choć tu nie jestem pewien), oraz w książce o kopalni soli w Wapnie (niestety nie pamiętam tytułu, oraz nie mam jej na miejscu, chodzi o pracę pod redakcją Z. Borasa). Oczywiście do literatury mogła się przedostać nazwa w formie zniekształconej.Sama nazwa wzgórza jest niezwykle interesująca. Dlatego, że nazwy wzgórz, pagórków i gór, pochodne od "BABA" wskazywać mogą na miejsca kultu pogańskiego, lub miejsca o centralnym znaczeniu dla lokalnej wspólnoty. Natomiast końcówka - anka, niekoniecznie oznacza zdrobnienie. Wyczytałem w pewnym starym artykule poświęconym toponomastyce, że końcówka ta może oznaczać łąkę, pastwisko, polanę,położoną w lesie. Jako przykład podano nazwę Babianka k. Czeszewa :) Myślę, że warto będzie poszukać dalej, w starszych przekazach (o ile są. Pozdrawiam i dziękuję za podzielenie się wątpliwościami - Jakub Linetty


anonim na Wapno.info

16:01 13-04-2011

Babianka


anonim na Wapno.info

22:43 10-04-2011

Bardzo to wszystko ciekawe i chwała Jakubowi , że się tym interesuje - ale mam prośbę do autora o konsekwencję - w przytaczanych źródłach widnieje nazwa "Babionka" , " Babiona" / tę pamiętam z ust mojego Ojca , Babci , Dziadka czy znajomych.Tę również przytacza Zbyszek Grabowski w swoim artykule. A Ty Szanowny Jakubie z Babiony czy Babionki robisz Babiankę - /może o czymś nie wiem ?/ Proszę o weryfikację - pozdrawiam Ryszard Mazur Chodząc z moim Dziadkiem Michałem Mazurem na polowania pamiętam dokładnie jak wymawiał "BABIYJÓNA" - zapis fonetyczny - wynikający prawdopodobnie z gwary.


anonim na Wapno.info

08:30 04-04-2011

Popieram przedmówcę. Ps. Ciekawe zdjęcie, choć przydałaby się jakaś eksplozja - dodałaby nieco dynamiki (trawa w okolicy jest bardzo wybuchowa). Ps2. Zagadka! Na zdjęciu ukryty jest Ninja! 10ptk. dla tego, kto go znajdzie (podpowiedź: Ninja! ukryty jest za niewidzialną krową). [NavseDude]


anonim na Wapno.info

21:24 30-03-2011

Bardzo interesujące i wyczerpujące informacje.Uznanie dla autora.JT


Zajrzyj tutaj

Piosenki

Czytaj także

Zacna Nuta

Nasi Przyjaciele

O Wapnie

O nas

Wapno.info

Portal tworzony z myślą o Tobie

Portal społecznościowy Wapno.info powstał z myślą o aktualnych i byłych mieszkańcach Wapna. Jest miejscem spotkań przyjaciół i znajomych oraz źródłem cennych informacji. Więcej...